W skrócie
Producent żywności dostaje reklamacje głównie od sieci handlowych i hurtowni, a tylko część spraw pochodzi bezpośrednio od konsumentów. Sprawy od odbiorców handlowych dotyczą braków w dostawie albo jakości partii, dlatego zgłoszenie zawiera numer partii z etykiety. Przy towarze chłodzonym dowodem jest zapis temperatury z transportu i magazynu. Referencja z 2008 roku opisuje wdrożenie u producenta świeżej żywności chłodzonej, które trwało 2 miesiące.
Źródła reklamacji w firmie spożywczej
Konsument reklamuje żywność w sklepie, w którym ją kupił, bo za zgodność towaru z umową odpowiada sprzedawca. Sklep ma 14 dni na odpowiedź, a brak odpowiedzi w tym terminie oznacza uznanie reklamacji. Uznaną reklamację sklep rozlicza potem z dostawcą, więc do producenta trafiają głównie sprawy od sieci handlowych i hurtowni. Zasady wobec konsumenta opisujemy przy zasadach reklamacji artykułów spożywczych.
Konsumenci piszą też bezpośrednio do producenta, np. przez formularz na stronie albo infolinię. Takie zgłoszenie nie jest reklamacją u sprzedawcy, ale producent odpowiada na nie ze względu na markę i bezpieczeństwo żywności. W programie oba źródła prowadzimy jako osobne typy spraw, żeby raporty nie mieszały reklamacji sieci ze zgłoszeniami konsumentów. Typy spraw opisujemy przy rodzajach reklamacji i polu Typ reklamacji.
Reklamacje od sieci handlowych i hurtowni
Sieć handlowa reklamuje u producenta braki w dostawie albo jakość całej partii. Przepisy o reklamacji konsumenckiej nie obejmują takich spraw, więc terminy i sposób rozliczenia wynikają z umowy dostawy albo z ogólnych warunków współpracy. Umowa określa zwykle czas na zgłoszenie braków po przyjęciu towaru oraz czas producenta na odpowiedź. Termin z umowy wpisujemy jako termin realizacji sprawy, a kolumna Dni na liście pokazuje, ile dni do niego zostało.
Rodzaj reklamacji decyduje o tym, jakie dowody zbiera dział jakości producenta. Braki sprawdza się w dokumentach dostawy, a wadę produktu ocenia się na próbce albo na zdjęciach. W sprawach od sieci rozróżniamy dwa rodzaje reklamacji:
- Reklamacja ilościowa - brak części towaru w dostawie, który sieć opisuje w protokole rozbieżności przy przyjęciu.
- Reklamacja jakościowa - wada produktu, np. nieszczelne opakowanie albo ciało obce.
Reklamację ilościową strony rozliczają zwykle korektą faktury, bez odsyłania towaru do producenta. Przy reklamacji jakościowej umowa ustala, czy towar wraca do producenta, czy odbiorca utylizuje go na podstawie protokołu. W obu przypadkach sprawa kończy się dokumentem księgowym, dlatego zgłoszenie musi wskazywać dokument sprzedaży. Powiązanie zgłoszenia z fakturą opisujemy przy integracji programu do reklamacji z ERP.
Numer partii i data produkcji w zgłoszeniu
Reklamacja jakościowa żywności dotyczy zwykle całej partii, a nie jednej sztuki. Numer partii z etykiety wskazuje dzień produkcji i użyte surowce, więc dział jakości sprawdza, czy ta sama wada pojawiła się w innych dostawach. Numer partii pracownik wpisuje w polu Numer seryjny w sekcji Reklamowany produkt, a zdjęcie etykiety dodaje do sprawy. Okno Szukaj reklamacji ma filtr Numer seryjny, więc wszystkie zgłoszenia z jednej partii znajdziemy jednym wyszukiwaniem.
Data produkcji i data z etykiety pokazują, ile czasu produkt spędził w łańcuchu dostaw przed zgłoszeniem wady. Produkt reklamowany kilka dni przed upływem terminu wymaga innej oceny niż świeża dostawa. Pola formularza ustalamy przy wdrożeniu, np. dodatkowe pole na datę produkcji w sekcji Reklamowany produkt. Serię zgłoszeń z jednej partii dział jakości ocenia pod kątem wstrzymania wysyłek, co opisujemy przy wadach powtarzalnych w partii produktu.
Reklamacje produktów chłodzonych i mrożonych
Przy produktach chłodzonych spór dotyczy często miejsca, w którym przerwano łańcuch chłodniczy. Wada mogła powstać u producenta, u przewoźnika, w magazynie operatora logistycznego albo w sklepie. Zapis z rejestratora temperatury w pojeździe i w chłodni pokazuje, który etap odpowiada za wadę. Plik z zapisem dołączamy do sprawy jako załącznik, żeby dział jakości ocenił go razem ze zdjęciami towaru.
Zapis temperatury dołączamy do sprawy razem ze zdjęciami towaru, żeby dział jakości ocenił oba dowody łącznie.
Referencja z 2012 roku dotyczy operatora logistycznego mrożonek, u którego program działał razem z systemem WMS. Zleceniodawca operatora uczestniczył w procesie przez stronę WWW, więc widział stan swoich spraw bez telefonów do magazynu. Taki układ sprawdza się, gdy towar producenta przechowuje zewnętrzny magazyn. Reklamacje w magazynie zewnętrznym opisujemy przy reklamacjach w logistyce i magazynie zewnętrznym.
Analiza przyczyn w firmie spożywczej
Metody 5Why, diagram Ishikawy, analiza Pareto i FTA należą do systemu jakości firmy, a nie do funkcji programu. Program dostarcza tym metodom danych o sprawach z przyczyną reklamacji i numerem partii. Pole Przyczyna reklamacji korzysta ze słownika, który przygotowujemy przy wdrożeniu z działem jakości. Wspólny słownik pozwala policzyć, ile spraw dotyczy np. ciał obcych, a ile nieszczelnych opakowań.
Pulpit Home pokazuje pięć najczęściej reklamowanych produktów, a raport Statystyki wg uszkodzeń artykułów zestawia przyczyny dla każdego artykułu. Starsza dokumentacja opisuje też skorowidz działań korygujących, w którym firma zapisuje wnioski z analizy. Działanie korygujące wynika jednak z decyzji zespołu jakości, a nie z samego raportu. Pracę z tymi danymi opisujemy przy analizie przyczyn reklamacji i trendów.
Dowody i decyzje w reklamacji żywności
Decyzja w reklamacji żywności zależy od dowodów, które da się zebrać, zanim produkt się zepsuje albo zostanie zutylizowany. Zdjęcia towaru i etykiety pracownik wykonuje przy przyjęciu reklamacji, bo próbka często nie dotrwa do oceny w laboratorium. Zestawiamy typowe rodzaje spraw:
| Rodzaj reklamacji | Typowy dowód | Typowe rozwiązanie |
|---|---|---|
| Brak ilościowy w dostawie | Protokół rozbieżności z przyjęcia | Korekta faktury |
| Uszkodzone opakowanie | Zdjęcia palety i opakowań | Korekta faktury albo wymiana towaru |
| Przekroczona temperatura | Zapis z rejestratora temperatury | Rozliczenie z przewoźnikiem albo magazynem |
| Wada jakościowa partii | Próbka i numer partii | Analiza przyczyn oraz wymiana albo korekta |
| Za krótki termin przy dostawie | Data z etykiety i data dostawy | Rozliczenie według umowy dostawy |
W sprawach od sieci decyzja zapada według umowy, a w sprawach konsumenckich sklep odpowiada klientowi w 14 dni. Przy żywności wadę ocenia się razem z datą z etykiety i sposobem przechowywania, dlatego odmowa zawsze zawiera uzasadnienie. Program wymusza wpisanie decyzji z uzasadnieniem, więc w historii sprawy zostaje ślad oceny. Zdjęcia towaru i etykiety dodajemy przy przyjęciu, co opisujemy przy zdjęciach wady w zgłoszeniu reklamacyjnym.
Wdrożenie programu w firmie spożywczej
Referencja z 2008 roku opisuje wdrożenie u producenta świeżej żywności chłodzonej, które trwało 2 miesiące. Program działał tam w przeglądarce, więc pracownicy działu jakości nie instalowali niczego na komputerach. Obecnie standardowe wdrożenie trwa od 4 do 8 tygodni, z czego analiza zajmuje 3-5 dni, a konfiguracja 1-2 tygodnie. Etapy wdrożenia opisujemy przy czasie wdrożenia systemu RMA.
Przy wdrożeniu w firmie spożywczej słownik przyczyn uzgadniamy z działem jakości, bo to on ocenia sporne partie. Terminy z umów z sieciami różnią się między odbiorcami, więc zbieramy je przed konfiguracją. Przed startem firma przygotowuje cztery rzeczy:
- Typy spraw - osobno reklamacje od odbiorców handlowych i zgłoszenia od konsumentów.
- Słownik przyczyn - lista wad przygotowana z działem jakości, np. ciało obce albo nieszczelne opakowanie.
- Terminy z umów - czas na odpowiedź dla każdej sieci, wpisywany jako termin realizacji sprawy.
- Dane z ERP - kartoteki asortymentu i odbiorców do importu przy integracji.
Integracja z ERP trwa zwykle 1-2 tygodnie, a testy przed uruchomieniem 3-5 dni. Szkolenie działu jakości zajmuje 2-3 dni i obejmuje pracę na własnych danych firmy. Pełny zakres programu opisujemy przy programie do obsługi reklamacji Studio RMA.net. Po uruchomieniu seria zgłoszeń z jednej partii jest widoczna w raportach bez przepisywania danych z e-maili.